PM Kissan And Namo Shetkari Installment नमो शेतकरी महासन्मान निधी योजना (Namo Shetkari Mahasanman Nidhi Yojana – NSMNY) ही महाराष्ट्र राज्य सरकारने शेतकऱ्यांसाठी सुरू केलेली एक महत्त्वपूर्ण योजना आहे. ही योजना केंद्र सरकारच्या प्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी (PM-KISAN) योजनेच्या धर्तीवर आधारित आहे.
PM किसान आणि नमो शेतकरी योजना ४,००० रुपये
एकत्र खात्यात जमा या दिवशी होणार
या योजनेबद्दलची संपूर्ण माहिती, आवश्यक कागदपत्रे आणि यादीत नाव कसे तपासावे, याबद्दलची माहिती खालीलप्रमाणे आहे.
१. योजनेची माहिती आणि उद्देश
नमो शेतकरी महासन्मान निधी योजना महाराष्ट्र राज्यातील पात्र शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत पुरवते.
- योजनेचे स्वरूप: ही योजना शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात थेट (Direct Benefit Transfer – DBT) आर्थिक मदत जमा करते.
- उद्देश:
- शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढवणे.
- शेतकऱ्यांना शेती संबंधित खर्चांसाठी मदत करणे.
- शेतकऱ्यांना आर्थिक स्थैर्य प्रदान करणे.
- आर्थिक लाभ: या योजनेंतर्गत पात्र शेतकऱ्यांना प्रति वर्ष ₹६,०००/- (सहा हजार रुपये) इतकी रक्कम दिली जाते.
- हप्ते: ही रक्कम वर्षातून तीन समान हप्त्यांमध्ये (प्रत्येक हप्ता ₹२,०००/-) शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात जमा केली जाते.
- एकूण वार्षिक लाभ: या योजनेचा लाभ PM-KISAN योजनेच्या लाभासह मिळतो. त्यामुळे पात्र शेतकऱ्याला PM-KISAN (₹६,०००) + नमो शेतकरी योजना (₹६,०००) = एकूण ₹१२,०००/- प्रति वर्ष मिळतात.
२. योजनेसाठी पात्रता (Eligibility Criteria)
या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी शेतकऱ्यांनी खालील अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
- शेतकरी महाराष्ट्राचा कायमस्वरूपी रहिवासी असणे आवश्यक आहे.
- शेतकऱ्याच्या नावावर शेतीयोग्य जमीन असणे आवश्यक आहे.
- शेतकरी प्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी (PM-KISAN) योजनेत नोंदणीकृत आणि लाभार्थी असणे आवश्यक आहे.
- शेतकऱ्याचे बँक खाते आधार कार्डशी जोडलेले (Aadhaar Linked) असणे आणि ते DBT साठी सक्षम (Enabled) असणे अनिवार्य आहे.
- शेतकऱ्याचे PM-KISAN योजनेसाठीचे e-KYC पूर्ण असणे आवश्यक आहे.
लक्षात ठेवा: जे शेतकरी PM-KISAN योजनेसाठी अपात्र (Ineligible) आहेत, ते नमो शेतकरी योजनेसाठी देखील अपात्र ठरतात.
३. आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents)
नमो शेतकरी महासन्मान निधी योजनेसाठी शेतकऱ्याला वेगळा अर्ज करण्याची आवश्यकता नाही. PM-KISAN योजनेसाठी पात्र असलेले शेतकरीच या योजनेसाठी आपोआप पात्र ठरतात. त्यामुळे, PM-KISAN योजनेत नोंदणी करताना लागणारी कागदपत्रे आणि तुमचा PM-KISAN नोंदणी क्रमांक महत्त्वाचा आहे:
- आधार कार्ड (Aadhaar Card)
- महाराष्ट्राचा रहिवासी पुरावा (Domicile Certificate)
- शेत जमिनीचे कागदपत्रे:
- ७/१२ उतारा (७/१२ Utara)
- ८-अ उतारा (८-A)
- फेरफार (Ferfar)
- बँक खात्याचा तपशील: (खाते आधार कार्डशी जोडलेले असणे आवश्यक आहे.)
- मोबाईल नंबर (आधार कार्डशी जोडलेला)
- PM-KISAN रजिस्ट्रेशन नंबर (नोंदणी क्रमांक)
- मतदार ओळखपत्र (Voter ID Card) (आवश्यक असल्यास)
४. यादीत नाव आणि लाभार्थी स्थिती (Status) कसे तपासावे
नमो शेतकरी महासन्मान निधी योजनेच्या लाभार्थ्यांची यादी PM-KISAN च्या लाभार्थ्यांच्या यादीवर आधारित असते. तुम्ही तुमचे नाव खालील दोन टप्प्यांत तपासू शकता:
अ) PM-KISAN लाभार्थी यादी (Beneficiary List) मध्ये नाव तपासणे:
PM-KISAN च्या अधिकृत वेबसाइटवर तुम्ही गावानुसार (Village-wise) यादी तपासू शकता.
- अधिकृत वेबसाइटला भेट द्या: केंद्र सरकारच्या pmkisan.gov.in या अधिकृत वेबसाइटवर जा.
- ‘फार्मर्स कॉर्नर’ (Farmers Corner) निवडा.
- ‘लाभार्थी यादी’ (Beneficiary List) पर्यायावर क्लिक करा.
- तुमचे राज्य (State), जिल्हा (District), उपजिल्हा (Sub-District), ब्लॉक (Block) आणि गाव (Village) काळजीपूर्वक निवडा.
- ‘रिपोर्ट मिळवा’ (Get Report) या बटणावर क्लिक करा.
- तुमच्या गावाची संपूर्ण लाभार्थी यादी स्क्रीनवर दिसेल, त्यात तुम्ही तुमचे नाव तपासू शकता.
ब) नमो शेतकरी योजनेची लाभार्थी स्थिती (Beneficiary Status) तपासणे:
एकदा तुम्ही PM-KISAN साठी पात्र ठरल्यानंतर, तुम्ही नमो शेतकरी योजनेचे पैसे जमा झाले की नाही, याची स्थिती तपासू शकता.
- अधिकृत पोर्टलला भेट द्या: महाराष्ट्र सरकारच्या संबंधित अधिकृत वेबसाइटवर (उदा. MahaDBT किंवा NSMNY पोर्टल, उपलब्ध असल्यास) जा.
- मुख्य पृष्ठावर ‘लाभार्थी स्थिती’ (Beneficiary Status) या पर्यायावर क्लिक करा.
- लॉगिन केल्यानंतर, तुम्हाला तुमचा आधार क्रमांक, PM-KISAN रजिस्ट्रेशन नंबर किंवा नोंदणीकृत मोबाईल नंबर प्रविष्ट करावा लागेल.
- तुमच्या मोबाईलवर आलेला OTP (वन टाइम पासवर्ड) प्रविष्ट करा.
- स्क्रीनवर तुमची ‘लाभार्थी स्थिती’ दिसेल. येथे तुम्हाला ‘Eligibility Details’ (पात्रता तपशील) आणि आतापर्यंत मिळालेल्या हप्त्यांची (Installment) माहिती (Fund Disbursed Details) मिळेल.
५. महत्त्वाचे मुद्दे
- नोंदणी: नमो शेतकरी योजनेसाठी स्वतंत्र अर्ज करण्याची आवश्यकता नाही. जे शेतकरी PM-KISAN योजनेसाठी पात्र आहेत, ते आपोआप या योजनेसाठी पात्र ठरतात.
- PM-KISAN e-KYC: या दोन्ही योजनांचा लाभ घेण्यासाठी PM-KISAN e-KYC करणे अत्यंत आवश्यक आहे.
- आधार लिंक बँक खाते: आधार कार्ड बँक खात्याशी जोडलेले (Aadhaar Seeding) आणि DBT सक्षम असणे अनिवार्य आहे. पैसे थेट आधार-आधारित पेमेंट ब्रिज (Aadhaar-based Payment Bridge) द्वारे जमा केले जातात.
प्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी योजना (Pradhan Mantri Kisan Samman Nidhi Yojana – PM-KISAN) ही भारत सरकारने शेतकऱ्यांना थेट आर्थिक मदत देण्यासाठी सुरू केलेली एक अत्यंत महत्त्वाची योजना आहे. या योजनेचा उद्देश शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढवणे आणि त्यांना शेती संबंधित गरजा पूर्ण करण्यासाठी आर्थिक पाठबळ देणे हा आहे.
ही माहिती खालील मुख्य भागांमध्ये विभागलेली आहे:
१. योजनेचे स्वरूप आणि प्रमुख उद्देश
- योजनेचा आरंभ: फेब्रुवारी २०१९ (डिसेंबर २०१८ पासून पूर्वलक्षी प्रभावाने लागू).
- योजनेचे मंत्रालय: कृषी आणि शेतकरी कल्याण मंत्रालय, भारत सरकार.
- आर्थिक लाभ: या योजनेअंतर्गत, पात्र शेतकरी कुटुंबांना प्रति वर्ष ₹६,०००/- (सहा हजार रुपये) इतकी रक्कम दिली जाते.
- हप्ते (Installments): ही रक्कम वर्षातून तीन समान हप्त्यांमध्ये (प्रत्येक हप्ता ₹२,०००/-) थेट लाभ हस्तांतरण (Direct Benefit Transfer – DBT) पद्धतीने शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात जमा केली जाते.
- हप्ता १: एप्रिल ते जुलै
- हप्ता २: ऑगस्ट ते नोव्हेंबर
- हप्ता ३: डिसेंबर ते मार्च
- उद्देश:
- शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढवणे.
- शेतकऱ्यांना पीक लागवडीपूर्वी आणि नंतरच्या खर्चांसाठी मदत करणे.
- शेतकऱ्यांना कर्जबाजारी होण्यापासून वाचवण्यासाठी आर्थिक आधार देणे.
- कुटुंबाची व्याख्या: या योजनेसाठी ‘शेतकरी कुटुंब’ म्हणजे पती, पत्नी आणि १८ वर्षांखालील अल्पवयीन मुले यांचा समावेश होतो. कुटुंबातील केवळ एका सदस्याला (पती किंवा पत्नी) या योजनेचा लाभ मिळतो.
२. योजनेसाठी पात्रता (Eligibility Criteria)
या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी शेतकऱ्यांनी खालील अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
- शेतकरी भारताचा नागरिक असावा.
- शेतकऱ्याच्या नावावर शेतीयोग्य जमीन असणे आवश्यक आहे.
- शेतकरी ग्रामीण किंवा शहरी भागातील असला तरी, त्याच्या नावावर शेतजमीन आवश्यक आहे.
- सुरुवातीला ही योजना २ हेक्टर (सुमारे ५ एकर) पर्यंत जमीन असलेल्या शेतकऱ्यांसाठी होती, परंतु नंतर केंद्र सरकारने ही जमिनीची मर्यादा रद्द केली आहे. त्यामुळे, आता सर्व भू-धारक शेतकरी कुटुंबे (अपवाद वगळता) पात्र आहेत.
- लाभ घेण्यासाठी e-KYC (इलेक्ट्रॉनिक नो युवर कस्टमर) आणि भू-सत्यापन (Land Seeding) पूर्ण करणे अनिवार्य आहे.
३. अपात्रता निकष (Exclusion Criteria)
खालील व्यक्ती किंवा कुटुंबांना या योजनेचा लाभ घेता येत नाही, जरी ते शेतजमिनीचे मालक असले तरी:
- संस्थात्मक जमीनधारक: (Institutional Land Holders).
- माजी आणि विद्यमान घटनात्मक पदधारक: (उदा. माजी/सध्याचे अध्यक्ष, उपाध्यक्ष, पंतप्रधान, मंत्री, राज्यपाल, लोकसभा/राज्यसभा/विधानमंडळाचे माजी/विद्यमान सदस्य, महापौर, जिल्हा परिषदेचे अध्यक्ष).
- सरकारी नोकरदार: केंद्र किंवा राज्य सरकारचे सर्व सेवारत किंवा सेवानिवृत्त अधिकारी आणि कर्मचारी (चतुर्थ श्रेणी/मल्टी टास्किंग स्टाफ वगळता).
- मासिक पेन्शनधारक: ज्या सेवानिवृत्त व्यक्तींना ₹१०,०००/- किंवा त्याहून अधिक मासिक पेन्शन मिळते (चतुर्थ श्रेणी/मल्टी टास्किंग स्टाफ वगळता).
- व्यावसायिक: नोंदणीकृत डॉक्टर, अभियंता, वकील, सनदी लेखापाल (CA) आणि वास्तुविशारद (Architects).
- मागील वर्षात आयकर भरलेले शेतकरी कुटुंबे: ज्या शेतकरी कुटुंबांनी मागील मूल्यांकन वर्षात आयकर (Income Tax) भरला आहे.
४. PM-KISAN योजनेसाठी आवश्यक कागदपत्रे
नवीन नोंदणी करण्यासाठी आणि चालू स्थिती व्यवस्थित ठेवण्यासाठी खालील कागदपत्रे आवश्यक आहेत:
- आधार कार्ड (Aadhaar Card): आधार क्रमांक मोबाईल नंबर आणि बँक खात्याशी जोडलेला असावा.
- बँक खाते तपशील:
- बँक पासबुकची प्रत.
- खाते आधार कार्डशी जोडलेले (Aadhaar Seeding) आणि DBT सक्षम (Enabled) असणे अनिवार्य आहे.
- शेत जमिनीचे कागदपत्रे (Land Records):
- ७/१२ उतारा (७/१२ Utara)
- ८-अ उतारा (८-A)
- जमीन मालकीची नोंद (Land Registration ID)
- मोबाईल नंबर: सक्रिय आणि आधारशी जोडलेला.
- पासपोर्ट आकाराचा फोटो.
५. PM-KISAN योजनेसाठी अर्ज कसा करावा (नोंदणी प्रक्रिया)
शेतकरी ऑनलाइन आणि ऑफलाइन अशा दोन्ही पद्धतीने अर्ज करू शकतात.
अ) ऑनलाइन अर्ज (Online Registration)
- अधिकृत वेबसाइट: PM-KISAN च्या अधिकृत वेबसाइट [संशयास्पद लिंक काढली] वर जा.
- फार्मर्स कॉर्नर (Farmers Corner): मुख्य पृष्ठावर ‘Farmers Corner’ या विभागात जा.
- नवीन शेतकरी नोंदणी (New Farmer Registration): ‘New Farmer Registration’ या पर्यायावर क्लिक करा.
- तपशील भरा: तुमचा आधार क्रमांक, मोबाईल क्रमांक, राज्य निवडा आणि कॅप्चा कोड टाकून ‘Get OTP’ वर क्लिक करा.
- OTP पडताळणी: मोबाईलवर आलेला OTP (वन टाइम पासवर्ड) प्रविष्ट करा.
- नोंदणी फॉर्म भरा:
- तुमचे राज्य, जिल्हा, उपजिल्हा (Sub-District), ब्लॉक आणि गाव निवडा.
- वैयक्तिक माहिती (नाव, पत्ता, बँक तपशील) भरा.
- जमिनीचा तपशील (७/१२, गट क्रमांक, क्षेत्रफळ) भरा.
- कागदपत्रे अपलोड करा: जमिनीचे कागदपत्रे (७/१२, ८-अ) स्कॅन करून अपलोड करा.
- सबमिट करा: संपूर्ण माहिती तपासल्यानंतर अर्ज सबमिट करा. तुम्हाला नोंदणी क्रमांक (Registration ID) मिळेल, तो जतन करा.
ब) ऑफलाइन अर्ज (Offline Registration)
- शेतकरी त्यांच्या तालुक्यातील कृषी कार्यालय किंवा सामान्य सेवा केंद्र (Common Service Center – CSC) येथे जाऊन अर्ज करू शकतात.
- येथे VLE (व्हिलेज लेव्हल एंटरप्रेन्योर) तुम्हाला अर्ज भरण्यात आणि कागदपत्रे अपलोड करण्यात मदत करतील.PM Kissan And Namo Shetkari Installment
६. लाभार्थी स्थिती (Status) आणि यादी कशी तपासावी
तुम्हाला तुमचा हप्ता जमा झाला आहे की नाही, किंवा तुम्ही योजनेसाठी पात्र आहात की नाही, हे खालीलप्रमाणे तपासता येते:
अ) लाभार्थी स्थिती (Beneficiary Status) तपासणे
- अधिकृत वेबसाइट: [संशयास्पद लिंक काढली] वर जा.
- फार्मर्स कॉर्नर: ‘Farmers Corner’ मधील ‘Know Your Status’ या पर्यायावर क्लिक करा.
- नोंदणी क्रमांक/आधार क्रमांक: तुमचा नोंदणी क्रमांक (Registration Number) किंवा आधार क्रमांक (Aadhaar Number) प्रविष्ट करा.
- डेटा मिळवा: ‘Get Data’ वर क्लिक करा.
- तुमची संपूर्ण स्थिती (पात्रता, e-KYC स्थिती, आधार बँक लिंकिंग, हप्त्यांची माहिती) स्क्रीनवर दिसेल.
- महत्त्वाची तपासणी: येथे ‘Eligibility Status’ मध्ये Land Seeding, Aadhaar Status आणि eKYC Status हे तिन्ही ‘Yes’ असणे आवश्यक आहे.
ब) लाभार्थी यादी (Beneficiary List) मध्ये नाव तपासणे
- अधिकृत वेबसाइट: [संशयास्पद लिंक काढली] वर जा.
- फार्मर्स कॉर्नर: ‘Farmers Corner’ मधील ‘Beneficiary List’ या पर्यायावर क्लिक करा.
- तपशील निवडा:
- राज्य (State)
- जिल्हा (District)
- उपजिल्हा (Sub-District)
- ब्लॉक (Block)
- गाव (Village)
- रिपोर्ट मिळवा: ‘Get Report’ वर क्लिक करा.
- तुमच्या गावाची संपूर्ण लाभार्थी यादी स्क्रीनवर दिसेल, त्यात तुम्ही तुमचे नाव तपासू शकता.
७. e KYC प्रक्रिया पूर्ण करणे
PM-KISAN योजनेचा लाभ अखंडितपणे सुरू ठेवण्यासाठी e-KYC करणे अनिवार्य आहे.
- PM-KISAN वेबसाइटवर जा: [संशयास्पद लिंक काढली]
- e-KYC निवडा: ‘Farmers Corner’ मध्ये ‘eKYC’ या पर्यायावर क्लिक करा.
- आधार क्रमांक: तुमचा आधार क्रमांक टाका आणि ‘Search’ वर क्लिक करा.
- मोबाईल क्रमांक: आधारशी जोडलेला मोबाईल क्रमांक टाका.
- OTP पडताळणी: मोबाईलवर आलेला OTP प्रविष्ट करा आणि प्रक्रिया पूर्ण करा. (बायोमेट्रिक KYC साठी CSC केंद्राला भेट देऊ शकता.)PM Kissan And Namo Shetkari Installment
८. तक्रार निवारण आणि हेल्पलाईन
योजनेबाबत कोणतीही अडचण, हप्ता न मिळणे किंवा स्थितीशी संबंधित समस्या असल्यास, तुम्ही खालील हेल्पलाईनवर संपर्क साधू शकता:
- PM-KISAN हेल्पलाईन क्रमांक: 011-24300606
- टोल फ्री क्रमांक: 1800-115-5266
- ई-मेल आयडी: pmkisan-ict@gov.in
